أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

908

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

بيش از ده سال به‌جا مىماند . ابو جريج و حبيش : [ مازريون ] دو نوع است - با برگ‌هاى درشت و اندكى نازك و [ با برگ‌هاى ] ريز ، ضخيم و مجعد . حبيش [ مىگويد ] كه اين [ نوع دوم ] بدترين علف و [ نوع ] درشت برگ بىزيان‌تر است . اين [ تفاوت ] نوعى است 12 زيرا اين يك گياه است . برگ‌هاى درشت را جمع مىكنند 13 و به [ برگ‌هاى ] ريز دست نمىزنند . نيرويش همانند نيروى « شبرم » است . ابن ماسويه : چنان [ مازريونى ] را برگزين كه برگ‌هاى چگال داشته باشد ، آنها به برگ‌هاى زيتون مىمانند جز اينكه لطيف‌ترند . مزه‌اش تند است كه گلو را زبر مىكند . ( 1 ) . Daphne mezereum L . يا D . oleoides Schr . ؛ سراپيون ، 369 ؛ ابو منصور ، 539 ؛ ابن سينا ، 405 ؛ ميمون ، 237 ؛ عيسى ، 686 ؛ اين نام در اصل فارسى است . ( 2 ) . خامالاون - يونانى ، III , Low ، 409 . ( 3 ) . نسخهء الف : كمللا ، بايد خواند كمالايا - يونانى ، ديوسكوريد ، II ، 119 . ( 4 ) . كملاون ، نك . يادداشت 2 . ( 5 ) . ايثوسيس و اوثوميس ( ؟ ) . ( 6 ) . نسخهء الف : اوبيادارعا ، بايد خواند زيتادارعا - معادل « زيتون الارض » عربى ، قس . بر بهلول ، 6885 ؛ III , Low ، 409 . ( 7 ) . حملابا ، بايد خواند حملايا ، قس . يادداشت 3 . ( 8 ) . ورق الهليلج - برگ هليله . ( 9 ) . طبس كرى . دو شهر در ناحيه قهستان نام مشترك طبسان ( دو طبس ) را داشتند . براى تمييز آنها از يكديگر ، يكى از آنها را « طبس كرى » ( ؟ ) مىناميدند ( Picture ، 135 ، يادداشت 3 : طبس كريد ، ياقوت ، VI ، 28 : طبس كيلكى ) و ديگرى را - طبس مسينان . ( 10 ) * 9 . در Picture ، 135 درج شده است . پيش از اين قطعه در نسخهء فارسى افزوده شده است : « ابو ريحان گويد » . ( 11 ) . نسخهء فارسى : « اگر هواى تر به او رسد » . ( 12 ) . و هو بالجنس . ( 13 ) . نسخهء الف : ننطف ، بايد خواند تقطف ، نسخهء پ : تنظف ، نسخهء فارسى : « درخت او يكى است جز آنكه برگ او مختلف است و منفعت او بحسب اختلاف برگ او هم متفاوتست » .